Besmele Çekerek Haram Lokma Yemek

 **"Besmele Çekerek Haram Lokma Yemek"**


Okuyorum , izliyorum, düşünüyorum ve yazarak anlamaya çalışıyorum. Ama bir türlü çözemiyorum, toplum nasıl bu kadar teslim oluyor egemenlere, kapitalizme, kendi hayatını kuşatan düzene?


Tam da böyle bir anda bir yoldaşın telefonla sorduğu soru düşüyor aklıma:


"Gramsci dijital çağı nasıl bu kadar önceden gördü?"


Sonra yeniden düşünmeye başlıyorum.


Ben Gramsci'yi ilk olarak Metin Çulhaoğlu'nun yazılarındaki göndermelerden öğrendim. Bir dönem sosyalist hareket içinde adı bugünkü kadar sık anılmazdı. Oysa Çulhaoğlu, ideolojiyi, kültürel alanı ve rıza üretimini tartışırken sık sık Gramsci'ye uğrardı.


Bugün sosyal medyada Ali Şeriati'ye ait bazı paylaşımlar gördüm. Birden Gramsci geldi aklıma. Çünkü Şeriati, birbirinden bağımsız biçimde, Gramsci'nin hegemonya kavramıyla işaret ettiği gerçeği anlatıyordu aslında.


Ali Şeriati'nin "Haram lokma yerken besmele çekenlerden tiksindim" sözü yalnızca bir ahlak çağrısı değildir. Aynı zamanda iktidarın nasıl kurulduğunu, nasıl meşrulaştırıldığını ve insanların nasıl yönetildiğini anlatan derin bir toplumsal eleştiridir.


Gramsci de tam bunu anlatıyordu.Çünkü ona göre egemenlik yalnızca polisle, mahkemeyle, orduyla kurulmaz. Asıl kalıcı iktidar insanların zihinlerinde kurulan iktidardır. İnsanlar kendi rızalarıyla yönetilmeyi kabul ettiklerinde hegemonya oluşur.


Bir başka deyişle, insanlar zincirlerini zincir olarak görmez hale geldiğinde...


Bugün Türkiye'de yirmi yılı aşkın süredir yaşanan biraz da budur. Yoksulluk vardır ama kader denir.

İşsizlik vardır ama sabır tavsiye edilir.Adaletsizlik vardır ama şükür öğretilir.Sömürü vardır ama tevekkül anlatılır.Böylece ekonomik ve siyasal bir düzen, dini ve kültürel bir meşruiyet zırhıyla korunur.


Şeriati'nin kavgası dinle değildi. Dinin iktidarın hizmetine sokulmasıylaydı. Tarih boyunca zalimlerin yalnızca zor kullanmadığını, bazen kutsal kavramları da egemenlik aracı haline getirdiğini anlatıyordu.


Aslında Şeriati ile Gramsci'nin yolları burada kesişir.

Biri İran'dan, diğeri İtalya'dan konuşur ama ikisi de aynı gerçeğe işaret eder:Hiçbir iktidar yalnızca zorla ayakta kalamaz.İnsanların vicdanını, zihnini ve hayal gücünü de yönetmek zorundadır.


Bugün siyasal İslamın en büyük başarısı camiler yapmak ya da dini söylemi yaygınlaştırmak değildir. Asıl başarısı, emekçilerin yaşadığı sorunların kaynağını görünmez hale getirmesidir.


Bir işçinin düşük ücret almasının nedeni patronun kar hırsı değilmiş gibi. Bir emeklinin açlık sınırında yaşamasının nedeni ekonomik tercihlerin sonucu değilmiş gibi.Bir gencin geleceksizliğinin nedeni sermaye düzeni değilmiş gibi. Sorunlar gökyüzüne havale edilirken çözümler de sabra bırakılır.


İşte hegemonya tam burada başlar.İnsanlar kendilerini yoksullaştıran düzene karşı değil, kendi kaderlerine karşı mücadele ettiklerini sanmaya başladığında.


Belki de Şeriati'nin öfkesi tam da bu yüzdendi.Tek hurmayla yaşayan peygamberi anlatıp kendilerine saraylar kuranlara.Yamalı cübbeli Ömer'i anlatıp gösterişli iktidar yapıları inşa edenlere.Kul hakkından söz edip milyonların emeğini sermayeye aktaranlara.Ve bütün bunları yaparken besmele çekerek konuşanlara.


Çünkü mesele yalnızca haram lokma değildir.

Mesele, o lokmanın helal olduğuna milyonları inandırabilmektir.


Tam burada yeniden Metin Çulhaoğlu'nu hatırlıyorum.Çünkü Çulhaoğlu burada durmazdı. Hegemonya kavramını yalnızca toplumu anlamak için değil, onu değiştirmek için kullanırdı. Hegemonyanın karşısına mutlaka örgütlü siyasal mücadeleyi ve sınıf siyasetini koyardı.


Ona göre kültürel mücadele tek başına yeterli değildi. Siyasal iktidar hedefi taşımayan bir karşı hegemonya eksik kalmaya mahkumdu.Belki de bugün yeniden dönüp düşünmemiz gereken tam olarak budur.Çünkü sorun yalnızca insanların neden teslim olduğu değildir.


Sorun, bu teslimiyetin nasıl üretildiği ve daha önemlisi nasıl aşılacağıdır. Ve belki de gerçek özgürlük mücadelesi, zincirleri kırmaktan önce, o zincirlerin görünmez olduğuna dair yanılsamayı kırmakla başlar.


Bu yanılsamayı nasıl kıracağımızı uzun uzun düşünmeli, tartışmalıyız. Çünkü bunu bir türlü beceremedik. Suçun hepsi bizde mi? Elbette değil. 


Hırsızın hiç mi suçu yok değil mi?

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

**"Hırsız Kim? Kod 46 ve Sınıf Kavgasının Gerçek Faili"**

 **"Hırsız Kim? Kod 46 ve Sınıf Kavgasının Gerçek Faili"** İki gün önce sabaha karşı Aksa Enerji işçileri güne işten atıldıklarını öğrenerek başladı. Ama nasıl bir atılma? SGK kayıtlarına kod 46 ile – yani “hırsızlık” suçlamasıyla.  Evet, patron bu işçileri hırsızlıkla suçladı. Üstelik bu işçiler bir yıl kadar önce kendi gelecekleri için, düşük ücretlerine ve güvencesiz çalışma koşullarına karşı direnmişlerdi.  Rize, Trabzon ve Giresun’daki enerji emekçileri, patronun kurduğu sahte sendikal duvarları yıkarak kendi sendikalarını, Bağımsız Enerji İşçileri Sendikası’nı kurmuş; örgütlenmiş; greve çıkmışlardı.  O grev sayesinde şirket ücretlerde düzenlemeye gitmek zorunda kalmış, iş güvenliğinde bazı geri adımlar atmıştı. Ama sınıf mücadelesi öyle bir şeydir ki patronlar hiçbir şeyi unutmaz, hele hele kaybettiklerini asla affetmezler.  O grev, o kazanım, o birlik duygusu Kazancı Holding’in kalbinde bir ukte gibi kalmış olacak ki, bir yıl sonra intikam soğuk bir sabah...
Devamı

**"Bilgi Çağında Cesaretin Çöküşü"**

 **"Bilgi Çağında Cesaretin Çöküşü"** İnsanlığın tarihine şöyle geriye doğru dönüp baktığımızda bir zamanlar insanlar mağaralarda yaşardı. Sonra mağaradan çıktı. Sonra köyler kurdu. Sonra şehirler. İhtiyaçları artıkça  fabrikalar, üniversiteler, laboratuvarlar, uzay istasyonları… Zaman içinde insanlık atomu parçaladı, aya gitti, yapay zekayı  üretti, saniyeler içinde kıtaları birbirine bağladı. Ama bütün bu büyük ilerlemelerin ortasında başka bir şey oldu.  İnsan, bilim ve teknolojide ilerlerken kendi içine çekildi. Bugün elimizde tarihin en gelişmiş teknolojisi var. Ama belki de tarihin en yalnız yaşayan insanı ile karşı karşıyayız maalesef.  Çünkü bilim ve teknoloji insanın araçlarını geliştirir, insanın ruhunu, ahlakını, cesaretini, dayanışma duygusunu otomatik olarak geliştirmez.Hatta bazen tam tersini yapar. Bunun için başka bir şeye ihtiyaç vardır. Gelişirken kendi ürettiği sistemin kölesi, yabancısı oldu. Bir taraftan bilim üretti, bir taraftan köleliğini...
Devamı

**"Türkiye Solunun Bitmeyen 19 Mayıs Tartışması"**

 **"Türkiye Solunun Bitmeyen 19 Mayıs Tartışması"** Bugün 19 Mayıs. Ve sosyal medyada yine her yıl tekrarlanan o bitmeyen kavga. Bir tarafta, 1. Paylaşım Savaşı sonrası işgal altındaki bir ülkenin Anadolu’da ayağa kalkışını, Cumhuriyetin ve antiemperyalist kurtuluş mücadelesinin başlangıcını görenler var. Cumhuriyetçiler, Kemalistler, yurtseverler için 19 Mayıs, teslimiyete karşı verilen tarihsel bir cevaptır. Diğer tarafta ise Rum sürgünlerinin, Pontos trajedisinin ve devamında Trabzon’da katledilen Mustafa Suphi ve yoldaşlarına uzanan karanlık sürecin başlangıcını hatırlayanlar var. İşte yıllardır aynı kavga burada dönüp duruyor. Aynı cümleler, aynı öfkeler, aynı saflaşmalar. Oysa komünistler artık bu kısır döngünün dışına çıkmak zorundadır. Tarihi birbirine karşı sallanan bir sopa gibi değil, halkların acıları ve mücadeleleriyle birlikte anlamak zorundayız. Türkiye’de komünist hareketin önündeki temel sorunlardan biri, geçmişin bütün tarihsel yaralarını bugünün dar hizip k...
Devamı